Hobo-onderhoud: olie en bevochtiger
Grenadillehout staat voortdurend in contact met vocht van binnenuit en droge lucht van buitenaf. Dat evenwicht bewaken betekent dat je je hobo in goede conditie houdt. Bore oil en een bevochtiger zijn daarin de twee meest effectieve middelen, maar alleen als je weet hoe en wanneer je ze inzet.
Wat hobo olie doet en wat niet
Bore oil wordt vaak omschreven als "voeding voor het hout". Dat klopt niet. Grenadilla (Dalbergia melanoxylon) is een van de dichtste houtsoorten ter wereld en heeft geen voeding nodig. Wat bore oil wél doet, is de poriën aan de binnenzijde van de boring afdekken met een dunne film. Die film vertraagt hoe snel condensvocht tijdens het spelen in het hout trekt.
Het resultaat is niet dat het hout droog blijft, dat is onmogelijk. De vochtopname verloopt wel gelijkmatiger. En dat is precies wat scheuren voorkomt. Spanning in hout ontstaat niet door vocht, maar door het verschil in vochtgehalte tussen binnen en buiten.
Zorg er altijd voor dat de boring goed gedroogd is voor je olie aanbrengt. Breng vervolgens een paar druppels aan op een wisser en werk de binnenkant voorzichtig in met een lichte laag. Laat het een nacht intrekken voor je weer speelt.
Te veel bore oil werkt averechts. Het hout verzadigt, de boring gaat plakken en de polsters kunnen losraken. Bovendien wordt de klank van de hobo doffer, en dat is niet terug te draaien. Minder is hier consequent beter.
Hoe en wanneer je een hobo oliet
Tijdens de eerste drie maanden raden we aan om het instrument ongeveer eenmaal per week in te oliën. Bouw dit daarna langzaam af tot een keer per twee maanden tot halverwege het eerste jaar. Vanaf het tweede jaar volstaan één à twee keer per jaar.
Bij een tweedehands instrument verschilt dit per hobo. Hoe oud is het instrument? Hoe is het onderhouden? En hoe droog staat het hout er op dit moment voor? Een nieuwe eigenaar doet er verstandig aan het instrument eerst te laten nakijken door een specialist. Die kan ter plekke beoordelen hoeveel olie het instrument nodig heeft en hoe je daar het beste mee begint.
Breng nooit olie aan in of rondom de toongaten, want dat tast de polsters aan en kan op termijn lekken veroorzaken.
Te veel olie is geen onschuldig vergrijp. Het hout verzadigt, de klank wordt merkbaar doffer en in ernstige gevallen raken polsters los. Regelmatig maar spaarzaam oliën houdt die opname onder controle.
Bore oil en bevochtigers voor hobo
Welke olie gebruiken?
Gebruik uitsluitend bore oil dat specifiek ontwikkeld is voor houtblaasinstrumenten. Zoete amandel olie is het meest geschikt: het penetreert goed zonder de houtstructuur aan te tasten. Bij Adams voeren we de Mancke amandel olie, geschikt voor hobo's, fluiten en kopstukken. Vermijd keukenoliën, machineolie of andere substituties.
Bevochtigers
Centrale verwarming brengt de luchtvochtigheid in een gemiddeld Nederlands of Belgisch huis terug naar 20 tot 30 procent in de winter. Grenadillehout werkt het beste bij een luchtvochtigheid tussen de 45 en 55 procent. Onder de 40 procent wordt het kritiek: het hout krimpt dan en de kans op scheuren neemt snel toe. Een humidifier in de koffer houdt de omgeving rondom het instrument stabiel, ook als het instrument uren of dagen opgeborgen is.
Dat is het moment waarop een humidifier het meeste werk doet. Niet tijdens het spelen, maar tijdens de lange uren dat het instrument in een droge kamer ligt.
Van najaar tot vroege voorjaar
Zodra de verwarming aangaat, neemt de luchtvochtigheid snel af. Leg de Boveda humidity pack dan als standaard in de koffer: van het najaar tot het vroege voorjaar. Let ook op airconditioning in de zomer: een airco droogt de lucht net zo sterk uit als centrale verwarming en vormt daarmee een even grote bedreiging voor het instrument.
De Boveda mag het hele jaar in de koffer liggen. Controleer hem regelmatig en vervang hem wanneer het pakje hard aanvoelt.