Lunch concert

Ieder jaar herdenken we de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Niet alleen de mensen, maar ook hun verhalen die in de vergetelheid dreigen te raken. Dat geldt in het bijzonder voor de muzikale herinneringen van Nederlandse componisten, die de oorlog van dichtbij meemaakten.
Waar sommigen de oorlog hebben overleefd, is een groot deel in de werkkampen gestorven. De muziekstukken van deze componisten blijven thuis, in een schuur of een koffer achter.
De Leo Smit Foundation spoort deze werken en getuigenissen van de Tweede Wereldoorlog op. Fluitiste Leonie Wolters en pianist Ben van Daal laten tachtig jaar na de bevrijding van Nederland de muziek van deze Nederlandse componisten
weerklinken.

Al enkele jaren vertolken Leonie Wolters en Ben van Daal als klassiek duo, kamermuziek voor piano en fluit uit de 20e en 21e eeuw.
Het programma van vandaag werd speciaal samengesteld bij gelegenheid van de 80e herdenking van de bevrijding van Nederland in 1945. Ter nagedachtenis van oorlogsslachtoffers presenteren zij in dit programma de Sonate voor fluit en piano van Dick Kattenburg en Leo Smit, die beide slachtoffer werden van de Holocaust.

Programma

1. Sonate voor fluit en piano (1937) - Dick Kattenburg           

Joods componist Dick Kattenburg schreef zijn Sonate voor fluit en piano op 17-jarige leeftijd voor zijn jeugdliefde Ima van Esso. Deze vooral vrolijke muziek kent invloeden van Gershwin en Ravel. Dit is ook duidelijk terug te horen in zijn Tempo di Blues, dat hij ten tijde van het begin van de oorlog schreef toen hij in Den Haag studeerde.
Na zijn staatsexamen in 1941 nam hij les bij componist Leo Smit. Met de bezetting van de Duitsers veranderde het leven van Kattenburg ingrijpend. De dramatiek in zijn Novelette spreekt boekdelen. Toen hij een avond naar de bioscoop ging werd hij opgepakt door de Duitsers. Vervolgens werd hij via Westerbork op transport gesteld naar Auschwitz. Waar zijn leven eindigde is niet bekend. Maar waar Kattenburg de oorlog niet overleefde, deed zijn Sonate dat wel; in handen van Ima.

2. Sonate voor fluit en piano (1943) - Leo Smit                    

Na zijn studies piano en compositie in Amsterdam leefde de Joodse componist Leo Smit van 1927 tot 1936 in Parijs, waar hij veel contact onderhield met de bekende Groupe de Six (met o.a. Milhaud, Poulenc). In 1937 keerde hij terug naar Amsterdam, waar hij na de inval van de Duitsers werd gedwongen te verhuizen naar de Joodse ghetto-buurt van Amsterdam. Op 27 april 1943 werd hij op transport gesteld naar Sobibór, waar hij 3 dagen later werd omgebracht. Het Lento van deze fluitsonate is zijn laatste werk, eerder in datzelfde jaar voltooid.

3. Romance voor fagot en piano (1944) - Hans Schouwman

4. Winterlandschap voor piano solo - Hans Schouwman             

Hans Schouwman (1902-1967) was een Nederlands pianist en muziekpedagoog.
In Nederland verzorgde hij vanaf 1928 cyclussen voor de VPRO-radio, vooral gewijd aan vergeten werken en/of componisten; hij zou dat aan zijn dood volhouden. Om die muziek ook ten gehore te (kunnen) brengen richtte hij een aantal gezelschappen op, zoals daar zijn Sonata da Camera, Collegium Musicum Artes Antiqua, Hortus Musicus en het Haags Barok Trio. Door hem kwam er in 1951 de Stichting Vonem (Stichting voor Oud-Nederlandse Muziek) van de grond.
Hij schreef tussen 1936 en 1956 ook aan aantal composities met name op het gebied van liederen en kamermuziek.
In 1944, tijdens de WO II schreef hij de Romance voor Fagot en Piano.
Ook na zijn dood bleef Schouwman van betekenis voor de Nederlandse muziek. Hij had een uitgebreide verzameling van muziek die ofwel vergeten was ofwel op de rand tot vergeten stond. Een aantal musici spanden zich in om die werken middels de Stichting Hans Schouwman uitgevoerd en gepubliceerd te krijgen.

5. Sonatine voor fluit en piano (1953) - Jaap Geraedts              

Toen de oorlog begon studeerde Geraedts nog in Den Haag, de plek waar ook Kattenburg tot voor kort had gezeten. Hoewel hem eenzelfde lot als de voorgaande componisten bespaard is gebleven, heeft de oorlog hem ook als mens en componist gevormd.
Zo schreef hij in 1945 het werk Memento ‘45 ter herinnering aan de gevallenen tijdens het verzet. Zijn meest bekende werk, de Sonatine voor fluit en piano, dateert uit 1953. Waar de oorlog nog nagalmt in dit werk, klinkt er ook optimisme van de nieuwe tijd die aangebroken is.